Zyrat ligjore ndërkombëtare publikojnë raportin: Erion Veliaj i ndaluar padrejtësisht nga SPAK, arrestimi i tij para zgjedhjeve, pengesë për procesin demokratik

Sot, Kasowitz LLP me seli në Nju Jork dhe Mishcon de Reya LLP me seli në Londër, që përfaqësojnë Erion Veliajn, kryetarin e Bashkisë së Tiranës, njoftojnë publikimin e një raporti lidhur me ndalimin e padrejtë nga SPAK të një kryetari bashkie të zgjedhur Demokratikisht në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë: Erion Veliaj (“Raporti Kasoëitz-Mishcon de Reya “). Raporti trajton ndalimin e padrejtë dhe të vazhdueshëm të Kryetarit të Bashkisë Erion Veliaj pa akuzë që nga 10 shkurti 2025, në një shkelje të mundshme të Konventës Evropiane të të Drejtave të Njeriut (KEDNJ) dhe parimeve të procesit të rregullt ligjor në Shtetet e Bashkuara .

Raporti Kasowitz -Mishcon de Reya detajon se si Kryebashkiaku Veliaj u ndalua nga Struktura Speciale Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar SPAK më 10 shkurt 2025 vetëm tre muaj para zgjedhjeve parlamentare kombëtare. SPAK e ndaloi Kryebashkiakun Veliaj pa akuzë në kushte që e kanë penguar atë të kryejë mandatin e tij si kryetar bashkie dhe të përmbushë detyrat e tij të fushatës në zgjedhjet kombëtare të 11 majit.

Ndalimi i tij i vazhdueshëm pa akuzë u miratua nga gjykata e SPAK pa thënë nëse ndalimi i tij është i nevojshëm, proporcional apo i arsyeshëm.

GJEDNJ-ja thekson se paraburgimi nuk duhet të jetë arbitrar dhe duhet të jetë një masë e nevojshme, proporcionale dhe e arsyeshme. Nëse kryebashkiaku Veliaj lirohet me kusht siç duhet ai mezi pret të rifillojë detyrat e tij si kryetar bashkie ndërsa hetimi i SPAK-ut vazhdon.

Raporti Kasoëitz -Mishcon de Reya përshkruan më tej se si disa nga praktikat e SPAK-ut – më së shumti, prirja e SPAK-ut për të kërkuar dhe gjykatat në Shqipëri për të dhënë paraburgim të gjatë – kanë rezultuar shumë të dyshimta. Për shembull, në shkurt 2025 , Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut (” Gjykata e Strasburgut “) dëgjoi çështjen Gëllçi kundër Shqipërisë , një çështje e ngritur nga Thoma Gëllçi, ish-drejtori i transmetuesit kombëtar të Shqipërisë , i cili pretendonte se të drejtat e tij ishin shkelur kur ai u ndalua nga SPAK për gati tetë muaj para gjyqit. Gjykata e Strasburgut vendosi se SPAK kishte shkelur nenin 5 § 3 të Konventës së të Drejtave të Njeriut dhe i dha Gëllçit shpenzimet e gjyqit.

Shqipëria ka përqindjen më të lartë të të paraburgosurve në popullsinë e saj të burgjeve në të gjitha shtetet anëtare të Këshillit të Evropës . Që nga prilli i vitit 2025 , ajo arrin në 61.6% të popullsisë totale të burgjeve. Komiteti Evropian për Parandalimin e Torturës dhe Trajtimit ose Ndëshkimit Çnjerëzor ose Poshtërues (” CPT “) ka shprehur shqetësime serioze në lidhje me mbështetjen e tepërt në paraburgim në Shqipëri, i cili është shkaku kryesor i mbipopullimit në mjediset e burgjeve.

Në raportin e tij më të fundit, CPT u shpreh se: ” Lidhur me paraburgimin, duhet të ndërmerren hapa për të siguruar një qasje më kufizuese ndaj përdorimit të paraburgimit duke vendosur kufizime të rrepta në përdorimin e tij dhe duke inkurajuar një përdorim më të madh të masave alternative jo-burgosëse .” Nga kjo rrjedh se rasti i Kryetarit të Bashkisë Veliaj është një shembull i qartë i një problemi sistemik të identifikuar nga vëzhgues të pavarur, përkatësisht mbështetja e tepërt në dhe përdorimi joproporcional i paraburgimit, të cilin bashkëbiseduesit ia kanë atribuar vonesave në zbatimin e reformave të përshtatshme gjyqësore.

Një shqetësim i mëtejshëm është fakti se, pavarësisht disa kërkesave për të vizituar kryebashkiakun Veliaj në paraburgim, avokatit të tij ndërkombëtar i është mohuar qasja tek ai për arsye të gabuara në mënyrë transparente, duke penguar aftësinë e tij për të ndjekur mjete juridike ndërkombëtare, përfshirë një kërkesë të mundshme në Gjykatën e Strasburgut. Kryebashkiaku Veliaj ka apeluar zyrtarisht vendimet e paraburgimit të gjykatës SPAK. Gjykata e Lartë e Shqipërisë është planifikuar të dëgjojë dhe shqyrtojë apelin e kryebashkiakut Veliaj.