New York-u do të ndërtojë një nga centralet e para bërthamore në SHBA 

New York-u synon të ndërtojë një central të madh të energjisë bërthamore, centrali i parë i ri i madh në SHBA i ndërmarrë në më shumë se 15 vjet dhe një provë e madhe e premtimit të Presidentit Trump për të përshpejtuar lejet për projekte të tilla.

Guvernatorja Kathy Hochul tha në një intervistë se ajo i ka udhëzuar ndërmarrjes publike të energjisë elektrike të shtetit të shtojë të paktën 1 gigavat prodhim të ri të energjisë bërthamore në flotën e saj të vjetër të reaktorëve. Një gigavat është afërsisht i mjaftueshëm për të furnizuar me energji rreth një milion shtëpi.

“Do të përkushtohem që çdo kompani që dëshiron të vijë në Nju Jork dhe kushdo që dëshiron të jetojë këtu nuk do të duhet të shqetësohet kurrë për besueshmërinë dhe përballueshmërinë kur bëhet fjalë për kostot e tyre të shërbimeve”, tha ajo. Autoriteti i Energjisë së New York-ut – i krijuar gati një shekull më parë nga Guvernatori i atëhershëm, Franklin D. Roosevelt, për të menaxhuar prodhimin e hidroenergjisë në emër të publikut – do të gjejë një vend në veri të shtetit të New York-ut dhe do të përcaktojë projektin e reaktorit. Kompania mund ta ndjekë projektin vetëm ose në partneritet me subjekte private, tha Hochul.

Projekti mund të ndihmojë në fillimin e një epoke të re të ndërtimit të reaktorëve bërthamorë në SHBA. Industria bërthamore ka luftuar për më shumë se tre dekada për të bërë shumë më tepër sesa menaxhimi i centraleve ekzistuese për shkak të shqetësimeve për sigurinë, tejkalimeve të mëdha të kostove dhe proceseve të lejeve që ecin me një ritëm të ngadaltë. Projekti gjithashtu do të ofrojë një vlerësim praktik të urdhrave ekzekutivë që Trump nënshkroi në maj, që synojnë të përshpejtojnë zhvillimin e projekteve të energjisë bërthamore. Urdhrat e Trump përshkruan planet për të rishikuar rregullatorin bërthamor të SHBA-ve, për të përshpejtuar licencat për projekte të reja, për të rritur furnizimet e karburantit vendas dhe për të përdorur tokat federale për reaktorë për ushtrinë ose qendra të mëdha të të dhënave për inteligjencën artificiale.

Hochul, e cila i ka bërë projektet e energjisë një përparësi që kur u bë guvernatore në vitin 2021, tha se nuk mund të kujtojë një bisedë që ka pasur me Trump që nuk përfshinte avokimin e saj për ndryshime në procesin federal të lejeve për centralet bërthamore. Ajo dhe presidenti muajin e kaluar patën diskutime që rezultuan në heqjen e urdhrit të Trump për ndalimin e punës në një projekt të madh të energjisë së erës në det të hapur dhe ringjalljen e dy projekteve të tubacioneve të gazit natyror të lëna për të vdekur.

Hochul tha se ajo madje sugjeroi që Departamenti i Efikasitetit të Qeverisë i Elon Musk të përqendrohej në përmirësimin e operacioneve në Komisionin Rregullator Bërthamor.

“Pse duhet një dekadë?” tha ajo. “Kjo është arsyeja pse askush nuk po e bën këtë; barrierat janë shumë të larta”.

Vetëm pesë reaktorë të rinj komercialë kanë hyrë në punë në SHBA që nga viti 1991, gjë që nuk ka qenë e mjaftueshme për të kompensuar daljen në pension të centraleve.

Kapaciteti i gjenerimit bërthamor ka rënë me më shumë se 4% nga kulmi i tij në vitin 2012, ndërsa mjetet e tjera të prodhimit të energjisë elektrike kanë lulëzuar, duke përfshirë panelet diellore dhe turbinat me gaz natyror.

Parashikuesit federalë të energjisë presin që kapaciteti bërthamor të bjerë më tej, megjithëse ka interes për zgjatjen e licencave të funksionimit për centralet më të vjetra. Centralet bërthamore aktualisht prodhojnë rreth 19% të energjisë elektrike të vendit. Ndër daljet në pension të dukshme ishte termocentrali bërthamor Indian Point, afërsisht 40 milje mbi lumin Manhattan, i cili u mbyll në vitin 2021 për shkak të shqetësimeve mjedisore dhe afërsisë me kaq shumë njerëz përgjatë lumit Hudson. Shqetësimi për aksidentet katastrofike u rrit pas shpërthimit të vitit 2011 në termocentralin Fukushima Daiichi të Japonisë.

Një pasojë e mbylljes së Indian Point, i cili plotësonte rreth 25% të nevojave për energji elektrike të qytetit të New York-ut, është se shteti papritmas duhej të digjte më shumë lëndë djegëse fosile për të mbajtur dritat ndezur. Kjo rriti emetimet e gazrave serrë, pasi shumica e politikave të tjera të energjisë në qytet dhe shtet kishin për qëllim uljen e ndotjes së ajrit.

“Nuk kishte Plan B”, tha Hochul.

Megjithatë, që atëherë, energjia bërthamore ka përjetuar një përmbysje të ndjeshme në popullaritet, duke u shfaqur si një fitues i papritur në luftën politike midis mbështetësve të lëndëve djegëse fosile dhe atyre në favor të burimeve të rinovueshme.

Kompanitë e teknologjisë që ndërtojnë qendra të të dhënave të inteligjencës artificiale të etura për energji kanë qenë veçanërisht të apasionuara pas energjisë bërthamore. Pavarësisht rreziqeve dhe mbetjeve radioaktive që përfshihen, mbështetësit theksojnë aftësinë e centraleve bërthamore për të prodhuar një rrjedhë të energjisë elektrike 24 orë në ditë pa emetime të gazrave serrë.

Përveç nevojës për energji bazë pa emetime për t’u kombinuar me burime të rinovueshme me ndërprerje si era dhe dielli, Hochul tha se u inkurajua nga shtytja e Trump për të përshpejtuar procesin federal të lejeve.

Ndërkohë, tha ajo, mbështetja lokale për planin e Microsoft për të rinisur reaktorin e padëmtuar në termocentralin Three Mile Island të Pensilvanisë, sugjeron se shqetësimet rreth sigurisë bërthamore janë zbutur dhe besimi në teknologji është përmirësuar që kur një shkrirje e pjesshme e bërthamës në vitin 1979 e la industrinë prapa me dekada.