Italianët “shuplakë” Melonit, i thonë jo ndryshimeve kushtetuese ;opozita flet për zgjedhje të parakohshme

Referendumi i iniciuar nga ana e kryeministres Giorgia Meloni, për të miratuar ndryshimet Kushtetuese  që reformonin sistemin e drejtësisë ka dështuar. Shumica e mbi 27 milionë italianëve që morën pjesë në këtë referendum i thanë ‘JO’ ndryshimeve të miratuara nga qeveria ‘Meloni’. 46,3 për qind votuan (Pro) dhe 53.6 votuan (Kundër).

Kjo disfatë pritet të ndikojë negativisht për qeverinë e Melonit. Shumë kanë ngritur idenë se vendi duhet të shkojë në zgjedhje të parakohshme.

Në deklaratën e parë që pas daljes së rezultatit, vetë Meloni u shpreh se e respekton vendimin e popullit italain.

“Ne e respektojmë vendimin e italianëve dhe do të ecim përpara“, tha Meloni në një reagim të sahkurtër.

Nga ana tjetër, Matteo Renzi deklaroi se dështimi i referendumit nuk duhet të kalojë pa pasoja. Renzi propozoi se kur humbet një referendum duhet të japësh dorëheqjen, gjë që ai theksoi se e ka bërë vetë më parë. Ai shtoi se duhet parë nëse Meloni do të ketë guximin të japë dorëheqjen.

“Më duket se loja në thelb ka mbaruar, përqindja është 45 me 54, dhe konsensusi do të jetë pak a shumë ai që është shfaqur gjatë orëve, mes bisedave të shumta. Vota Jo, çuditërisht, fitoi këtë referendum. Kur populli flet, qeveria duhet të dëgjojë. Nuk po them se çfarë duhet të bëjë Giorgia Meloni; unë dhashë dorëheqjen. E di personalisht sa e dhimbshme është të humbasësh një referendum kushtetues, por humbja dhe largimi duke fishkëllyer nuk është një mundësi. Do të shohim nëse ajo ka guximin të japë dorëheqjen“, tha Renzi.

Ndërkohë, kreu i grupit ‘FdI’ në Dhomën e Deputetëve, Galeazzo Bignami duke komentuar rezultatin e referendumit, tha se nuk pret që të ketë ndikim në fatin e qeverisë.

“E njoh Giorgia Melonin prej ca kohësh dhe nuk më kujtohet që të jetë larguar ndonjëherë nga një betejë politike. Kështu që nuk prisja që ajo të bënte diçka ndryshe nga ajo që bëri, sepse Giorgia Meloni gjithmonë e nxjerr hapur fytyrën e saj. Nuk mendoj se ka ndonjë dyshim për këtë“, tha Bignami.

Opozita nga ana tjetër e ka quajtur fitore rrëzimin e referendumit.

“Ne ia dolëm mbanë. Ia dolëm! Rroftë Kushtetuta!“, shkroi në X lideri i M5S, Giuseppe Conte.

“Një fitore për Kushtetutën dhe popullin italian!”, shkroi Andrea Orlando në rrjetet sociale.

Nga ana tjetër, shumë magjistratë milanezë u mblodhën në sallën e degës së Milanos të Shoqatës Kombëtare të Magjistratëve (ANM), në katin e parë të Pallatit të Drejtësisë, për të pritur rezultatin e referendumit mbi reformën në drejtësi të cilën e pritën me duartrokitje.

Kujtojmë se në dy ditët e votimit, kanë marrë pjesë 27,078,025 qytetarë me të drejtë vote, ose rreth 58.93 për qind e votuesve. 46,3 për qind votuan (PO) dhe 53.6 votuan (JO)

Në fletët e votimit paraqitej pyetja: “A e miratoni tekstin e ligjit që rishikon nenet 87, paragrafi 10, 102, paragrafi 1, 104, 105, 106, paragrafi 3, 107, paragrafi 1 dhe 110 të Kushtetutës, të miratuar nga Parlamenti dhe të botuar në Fletoren Zyrtare të 30 tetorit 2025, nën titullin “Dispozita mbi Sistemin Gjyqësor dhe Themelimin e Gjykatës Disiplinore?”. Opsionet ishin “PO” dhe “JO”. Ky ishte një referendum konfirmues: nuk kërkonte quorum, vendos shumica e votave të vlefshme.

Sistemi i magjistratëve mbetet i pandryshuar

Gjyqësori mbetet një “organ autonom, i pavarur nga të gjitha pushtetet e tjera”, siç përcaktohet nga neni aktual 104, pa një ndarje të ngurtë midis karrierave gjyqësore dhe prokuroriale. Dispozitat kalimtare për zbatimin e ligjeve nuk hyjnë në fuqi brenda një viti, duke bllokuar çdo kalim në organe të reja. Teknikisht, sistemi shmang trazirat, duke ruajtur unitetin funksional të magjistratëve.

KLGJ dhe kompetencat disiplinore

Këshilli i Lartë i Gjyqësorit (KLGJ) mbetet organi i vetëm vetëqeverisës, me zgjedhje të drejtpërdrejta nga magjistratët dhe pa përzgjedhje të rastësishme të anëtarëve porotë nga listat parlamentare. Seksioni aktual disiplinor menaxhon procedurat, duke shmangur krijimin e një Gjykate të Lartë me 15 anëtarë të përzier (profesionistë, porotë dhe të zgjedhur rastësisht). Punësimi, transferimet dhe vlerësimet mbeten prerogativa ekskluzive të KLGJ-së, pa fragmentim.

Karriera dhe pandryshueshmëria

Magjistratët pranohen nëpërmjet një provimi të vetëm konkurrues dhe mund të kalojnë nga pozicioni i gjyqtarit në atë të prokurorit, brenda kufijve të reformës Cartabia të vitit 2022. Emërimet e përhershme mbeten të garantuara nga CSM-ja e vetme, pa këshilla të veçanta për secilin funksion. Qasja në Gjykatën Supreme të Kasacionit është e privilegjuar për gjyqtarët, pa ngritje në detyrë për prokurorët me 15 vjet shërbim.

Sistemi disiplinor dhe procedural i paprekur

Procedurat disiplinore ndjekin rregulloret aktuale, me ankime në Gjykatën Supreme sipas Nenit 111, pa asnjë kufizim në gjykatat e brendshme. CSM-të ruajnë kompetenca të plota, duke përfshirë transferimet dhe vlerësimet, duke shmangur reduktimet në rolet e mbetura. Dy CSM-të e kryesuara nga Presidenti i Republikës me anëtarë të zgjedhur me short nuk janë aktivizuar, duke siguruar vazhdimësinë operative./Pamfleti