Mbi 300 mijë protestues ‘pushtuan’ Beogradin; a është ky fundi i Aleksandër Vuçiç?

Qindra mijëra njerëz zbritën në kryeqytetin e Serbisë të shtunën për të protestuar për vdekjen e 15 personave në shembjen e një stacioni hekurudhor.

Ndërsa qeveria vendosi pjesëmarrjen në 107,000 në të gjithë Beogradin, një monitor i pavarur tha se 325,000 – nëse jo më shumë ishin mbledhur, duke e bërë atë protestën më të madhe të Serbisë ndonjëherë.

Rënia e Novi Sadit nëntorin e kaluar ka nxitur zemërimin ndaj qeverisë dhe presidentit Aleksandar Vuçiç. Demonstruesit fajësojnë korrupsionin për humbjen e jetëve.

Ata besojnë se katastrofa pasqyron më shumë se një dekadë qeverisje nga Partia Progresive e Vuçiqit e cila e lidhi veten ngushtë me rinovimin e fundit të stacionit.

Presidenti Vuçiç iu drejtua kombit të shtunën dhe vlerësoi policinë, duke shtuar se ai ishte krenar që “ne arritëm të ruanim paqen”.

Ai shtoi se e “kuptoi” mesazhin e protestuesve dhe tha se “do të duhet të ndryshojmë veten”.

Pavarësisht dorëheqjeve të shumta dhe këmbënguljes së Vuçiçit se ai nuk po shkon askund – protestat vetëm sa kanë vazhduar të rriten.

“Ne duam vetëm një vend që funksionon,” tha studentja e drejtësisë Jana Vasic për BBC në turmën në rritje në Beograd.

“Ne duam institucione që bëjnë punën e tyre siç duhet. Ne nuk na intereson se cila parti është në pushtet. Por ne kemi nevojë për një vend që funksionon, jo një vend ku ju nuk e keni drejtësinë për më shumë se katër muaj.”

Sheshi i Republikës, vetëm një nga katër pikat e takimit rreth kryeqytetit të Serbisë për protestën “15 për 15”, ishte plot e përplot të shtunën.

Disa u strehuan në bazamentin e statujës së Princit Mihajlo ,vendi tradicional i takimit të beogradasve, ekuivalenti i Erosit në Piccadilly të Londrës.

Të tjerë u rreshtuan përgjatë rrugës përpara Muzeut Kombëtar, duke u shtrirë deri në Sheshi Studentor.

Pikat e tjera të takimit ishin paksa të mbushura me njerëz përpara takimit të planifikuar përpara Asamblesë Kombëtare.

Arkivi i Takimeve Publike tha se 275,000-325,000 kishin marrë pjesë në protestë, teksa ka mundësi që numri të ishte edhe më i madh.

“Për shkak të madhësisë së jashtëzakonshme, natyrës dinamike dhe strukturës së asamblesë, si dhe situatës së paqartë në disa pjesë të qytetit një vlerësim më i saktë nuk është i mundur”, shtoi ai.Mediat serbe raportojnë se 22 persona janë arrestuar dhe 56 të tjerë janë plagosur.

Ndërsa protestat për kolapsin e Novi Sadit filluan me studentët, atyre u janë bashkuar taksistët, fermerët dhe avokatët.

Përpara protestës së madhe, motoçikletat u ngritën jashtë Asamblesë Kombëtare, duke u përballur me traktorët që rrethonin një kamp të kundër-protestuesve pro-qeveritar.

Më pas, një paradë e veteranëve ushtarakë mori një pritje emocionuese. Ata thanë se do të bëjnë arrestimin e shtetasve për këdo që sulmonte studentët.

Studentët kanë bërë thirrje për transparencë të plotë dhe llogaridhënie lidhur me shembjen e një tende prej betoni dhe xhami në stacionin në qytetin e dytë të Serbisë, i cili u rinovua dhe u rihap vetëm nga Vuçiç në vitin 2022.

Ata duan që qeveria të publikojë të gjithë dokumentacionin në lidhje me projektin e rinovimit dhe thonë se nuk janë të kënaqur me dokumentet që autoritetet kanë nxjerrë deri tani.

Ata gjithashtu duan që ata që janë përgjegjës për fatkeqësinë të akuzohen dhe të dënohen. Prokurorët kanë paditur të paktën 16 persona, duke përfshirë ish-ministrin e ndërtimit Goran Vesic.

Por akuzat ende nuk kanë dalë në gjyq. Dhe studentët këmbëngulin se do të vazhdojnë protestat e tyre deri në plotësimin e të gjitha kërkesave nga autoritetet.

“Ne po bëjmë përparim,” tha për BBC një student që përfaqëson fakultetin e filozofisë të Universitetit të Beogradit. “Por në këtë pikë asnjë nga kërkesat tona nuk është përmbushur plotësisht”.

“Një çift politikanësh kanë dhënë dorëheqjen nga detyrat e tyre,” vuri në dukje një tjetër. “Por ata nuk u pushuan nga puna. Ne ende nuk kemi parë asgjë përveç premtimeve boshe”.

Kryeministri Millosh Vuçeviç njoftoi dorëheqjen e tij në fund të janarit. Por kjo ende nuk është ratifikuar nga Asambleja Kombëtare dhe ai mbetet në postin e tij.

Por fuqia e vërtetë në Serbi qëndron tek Vuçiç, i cili këmbëngul se nuk po shkon askund.

“Nuk i dorëzohem shantazheve”, tha ai në një konferencë për media në prag të protestës së madhe. “Unë nuk do të lejoj që rruga të shtrojë një të ardhme të tmerrshme për këtë vend.”

Vuçiç i përshkroi protestat e studentëve si “qëllime të mira”. Por ai kishte më pak fjalë lajkatare për partitë opozitare, duke i etiketuar ato anëtarë të një “karteli kriminal“. Ai i akuzoi ata për përpjekje për të detyruar formimin e një “qeverisë së përkohshme mashtruese”.

Borko Stefanoviç nuk e mohon se partitë opozitare janë në kërkim të krijimit të një “qeveri ekspertësh”.

Nënkryetari i Partisë së Lirisë dhe Drejtësisë e cilëson si “të vetmen rrugëdalje racionale” nga kriza politike, e cila do të krijonte kushtet për zgjedhje të reja.

Ashtu si krerët e tjerë të opozitës, Stefanoviç thotë se zgjedhjet e lira nuk janë aktualisht të mundshme për shkak të dominimit të medias dhe institucioneve shtetërore nga Partia Progresive.

Por kjo nuk është një nga kërkesat e studentëve. Ata thjesht po bëjnë thirrje që të vërtetohet e vërteta pas katastrofës së Novi Sadit.

Siç thotë profesori i drejtësisë Miodrag Jovanoviç “ata po kërkojnë gjërat për të cilat kam ligjëruar  sundimin e ligjit, respektimin e kushtetutës dhe përgjegjësinë dhe llogaridhënien e zyrtarëve publikë”.

Çfarëdo që të ndodhë pas protestës “15 për 15”, duket e pamundur që studentët të tërhiqen derisa të marrin disa përgjigje të kënaqshme!