Tjetër padi / Tom Dedaj kërkon shkarkimin e prokurorit Ols Dado, u emërua nga mikesha e tij Ina Rama pa plotësuar kriteret

Ish-prokurori Tom Dedaj kërkon anulimin e dekretit të Bamir Topit, pezullimin e Dados, heqjen e statusit të magjistratit dhe hetimin e rolit të Ina Ramës. Gjykata duhet të përcaktojë nëse një noter pa Shkollën e Magjistraturës mund të emërohej prokuror në vitin 2008…

Një kërkesëpadi prej 16 faqesh hap një front të ri juridik kundër prokurorit të SPAK, Ols Dado. Tom Dedaj pretendon se Dado nuk plotësonte kriteret ligjore kur Ina Rama propozoi emërimin e tij dhe Presidenti Bamir Topi firmosi dekretin. Nëse gjykata e pranon këtë argument, çështja nuk prek vetëm karrierën e një prokurori. Ajo vendos në diskutim statusin e tij, veprimet procedurale dhe përgjegjësinë e institucioneve që e futën dhe e mbajtën në sistem.

Një kërkesëpadi e depozituar në Gjykatën Administrative të Shkallës së Parë Tiranë godet aktin që hapi karrierën e prokurorit të SPAK, Ols Dado.

Ish-prokurori Tom Dedaj kërkon që gjykata të konstatojë pavlefshmërinë absolute të dekretit nr. 5936, datë 17 nëntor 2008, me të cilin Presidenti i atëhershëm Bamir Topi emëroi Dadon prokuror.

Dedaj nuk kërkon vetëm anulimin e një dekreti të nxjerrë afro 18 vjet më parë. Ai kërkon pezullimin e menjëhershëm të Dados, heqjen e statusit të magjistratit, çregjistrimin nga sistemi, kthimin e pagave në buxhet dhe shpalljen të pavlefshme të akteve procedurale që prokurori ka kryer gjatë ushtrimit të detyrës.

Gjykata nuk ka dhënë ende vendim për këto kërkime. Për momentin, ato përbëjnë pretendimet e një paditësi dhe jo fakte të pranuara juridikisht. Por pyetja që ngre padia kërkon një përgjigje dokumentare: A i plotësonte Ols Dado kriteret ligjore për t’u emëruar prokuror më 17 nëntor 2008?

Ligji nr. 8737/2001 përcaktonte kriteret e emërimit në prokurori. Sipas argumentit të Dedajt, ligji kërkonte përfundimin e Shkollës së Magjistraturës ose plotësimin e një prej përjashtimeve të përcaktuara shprehimisht në nenin 18.

Paditësi pretendon se Dado nuk kishte përfunduar Shkollën e Magjistraturës. Ai pretendon gjithashtu se Dado kishte ushtruar profesionin e noterit përpara emërimit, por noteria nuk figuronte ndër kategoritë që ligji përjashtonte nga detyrimi për të përfunduar Magjistraturën.

Nëse dokumentacioni zyrtar i konfirmon këto dy rrethana, gjykata duhet të përcaktojë mbi cilën dispozitë ligjore Ina Rama e propozoi Dadon dhe Bamir Topi e emëroi atë prokuror.

Kjo përbën pikën më të fortë të padisë. Ligji ose e lejonte emërimin, ose nuk e lejonte. Dokumentet e kandidatit dhe praktika e emërimit duhet ta japin përgjigjen.

Për këtë arsye, Dedaj kërkon që Presidenca, Prokuroria e Përgjithshme dhe institucionet e tjera të dorëzojnë dosjen e plotë të vitit 2008. Dosja duhet të tregojë diplomat, përvojën profesionale, verifikimin e kritereve dhe relacionet mbi të cilat institucionet mbështetën vendimin.

Vetëm dosja mund të sqarojë nëse institucionet zbatuan ligjin apo krijuan një përjashtim që ligji nuk e njihte.

Padia vendos nën përgjegjësi të drejtpërdrejtë dy ish-drejtues të lartë të shtetit. Ina Rama propozoi emërimin. Bamir Topi firmosi dekretin. Të dy institucionet kishin detyrimin të kontrollonin kriteret e kandidatit përpara se t’i jepnin pushtetin e prokurorit.

Firma e Presidentit nuk mund ta zëvendësonte kriterin ligjor. Propozimi i Prokurorit të Përgjithshëm nuk mund ta kthente një kandidat të pakualifikueshëm në kandidat të ligjshëm, nëse gjykata provon se ai nuk i plotësonte kushtet.

Dedaj kërkon që gjykata të thërrasë si dëshmitarë Ina Ramën dhe Bamir Topin. Lista përfshin edhe Olsian Çelën, Kasem Berberin, Besnik Canin, Dritan Pekën, Shkëlqim Hajdarin, Përparim Kullurin dhe Sokol Stojanin. Sipas paditësit, këta persona kanë pasur funksione ose dijeni për procedurat e emërimeve dhe shkarkimeve në prokurori.

Dokumenti e lidh emërimin e Dados edhe me largimin e Dedajt nga detyra. Gjykata e Lartë, me vendimin nr. 495, datë 3 nëntor 2011, e shpalli të paligjshëm largimin e Dedajt dhe urdhëroi kthimin e tij në detyrë.

Kjo pjesë e historisë ka bazë në një vendim gjyqësor. Megjithatë, pretendimi se institucionet larguan Dedajn posaçërisht për t’i hapur vendin Dados kërkon prova të tjera. Datat krijojnë gjithashtu një problem që gjykata duhet ta sqarojë. Bamir Topi e emëroi Dadon në nëntor 2008, ndërsa dekreti për largimin e Dedajt mban datën 2 shtator 2009. Këto akte nuk ndodhën në të njëjtën kohë.

Padia përmban edhe akuza për favorizim, lidhje personale, pagesa dhe konflikt interesi. Dedaj nuk paraqet në tekst prova të drejtpërdrejta për disa prej tyre. Gjykata mund t’i shqyrtojë vetëm pasi paditësi të paraqesë dokumente, dëshmi ose të dhëna të verifikueshme. Asnjë media nuk duhet t’i paraqesë këto pretendime si fakte të provuara.

Çështja nuk mund të reduktohet te konflikti i Erion Veliajt me prokurorin që ka hetuar dosjen e tij. Vetë kërkesëpadia e Dedajt evidenton se në Gjykatën Administrative po zhvillohet edhe një proces tjetër, ku Veliaj kundërshton ligjshmërinë e emërimit të Dados.

Dy padi po ngrenë të njëjtën pyetje mbi dekretin e vitit 2008. Ky fakt e detyron KLP-në, Presidencën dhe SPAK-un të japin një përgjigje të plotë, të mbështetur në dosjen origjinale dhe jo në deklarata publike.

Procesi i vetingut nuk e mbyll automatikisht debatin. Vetingu kontrolloi pasurinë, figurën dhe aftësitë profesionale të magjistratëve. Gjykata duhet të vendosë nëse ai proces mund të korrigjonte një mungesë të pretenduar në aktin fillestar të emërimit.

Dedaj kërkon pezullimin e Dados deri në përfundimin e procesit. Ai argumenton se vijimi i ushtrimit të detyrës mund të prodhojë akte të tjera që palët mund t’i kundërshtojnë më vonë. Gjykata duhet të vlerësojë nëse ekziston rreziku i një dëmi të pariparueshëm dhe nëse pezullimi respekton proporcionalitetin.

Pjesa më radikale e padisë kërkon pavlefshmërinë e të gjitha akteve procedurale të kryera nga Dado dhe kthimin e pagave të marra gjatë gjithë karrierës. Këto kërkime mund të shkaktojnë pasoja të gjera juridike, por pranimi i tyre nuk vjen automatikisht edhe nëse gjykata konstaton një problem me dekretin. Gjykata duhet të analizojë veçmas sigurinë juridike, mbrojtjen e palëve të treta dhe efektet e akteve të një funksionari që shteti e ka trajtuar si prokuror për vite.

KLP-ja nuk mund ta trajtojë këtë padi si një konflikt personal. Këshilli administron statusin e magjistratëve dhe duhet të paraqesë dokumentet mbi të cilat mbështet ligjshmërinë e statusit të Dados.

SPAK-u duhet të kërkojë transparencë të plotë. Institucioni nuk mbron integritetin e tij duke heshtur për një dyshim juridik mbi statusin e një prokurori. Ai e mbron atë duke paraqitur faktet dhe bazën ligjore.

Edhe Presidenca duhet të hapë praktikën e dekretit nr. 5936. Publiku duhet të dijë kush e propozoi emërimin, cilat dokumente kontrolloi institucioni dhe cilën dispozitë zbatoi Bamir Topi kur firmosi dekretin.

Gjykata ka përpara një çështje me pasoja përtej emrit të Ols Dados. Ajo duhet të përcaktojë nëse institucionet respektuan ligjin në vitin 2008 dhe nëse sistemi i drejtësisë mund të mbështetet vetëm te kalimi i kohës kur dikush kundërshton bazën ligjore të një emërimi.

Përgjigjja ndodhet në dosjen e emërimit. KLP-ja, SPAK-u dhe Presidenca duhet ta nxjerrin atë të plotë. Nëse dokumentet provojnë kriteret, ato rrëzojnë pretendimin. Nëse dokumentet tregojnë se kriteret mungonin, institucionet duhet të shpjegojnë si hyri Ols Dado në sistem dhe pse vazhdoi ta ushtronte funksionin e prokurorit./Pamfleti